Thinglhanggam Economy Semhoi Angaitai Chapter II

Janni Issue banjom....
Indian Govt. in mivaicha ho phatchomna dingía panmun (steps) jatjat asemho gah vejep uhite.
Sarva Shiksha Abhiyan (SSA): Hiche scheme hin atupchu chapang (6-14yrs of age) ho 100% school
akaiteina diuva kigong ahin 2001 le 2008 kikah sungchun Rs. 60,000 crores val aki sumang in ahi. Ahin
chapang class 8 chan a drop-out chu 50% aval thouthou in chujong chu SC/ST mi ngen ahikit uve. Tuhin 2010 a pat drop-out umlou na ding in tohgon aum kit in,
Right to Education Bill jong April 1 a pat implement kibol ahitan, ichan ahinphah dingham seithei ahinaipoi.

Mid-day Meal Scheme (MDMS): Hiche hin atupchu mivaicha chapang ho school akai thanopna diuva school a sun-ann amu diuva kigong ahin, 2001-2009 kikah chun Rs. 33,000 crores alut e. Chule kum 2008 a pat chun class 6 to 8 chan in akibol tan ahi. Manipur a MDMS hi guideline kipe dungjui a kibol hinam ahilou le fund hi hoilai a vaitham ji ahidem?

National Rural Health Mission (NHRM): Hiche hi rural healthcare facilitlies semhoina ding a kigong
ahin, hiche dingía allocated kibol chu Rs. 31,000 crores ahi. Ahin hiche fund hi hopthum lah a hopkhat (onethird) bou aki mangcha in chule khosung jouseía accredited Social Health Activist (ASHA) khatcheh
umding ti ahin, kum 4 sung in ASHA a ding in 6.47 lakh akilhengdoh in, ahin 40 % bou level 2 alhung uvin, chule 1 % bou level 5 chan alhungjou in ahi. Chule damdoi (drug kits) jong 40% bou akihom doh in ahi. Tuhin government in infrastructure le facilities ho semhoi ding ati vang in trained staff lhahsam jeh in ichan ahinphah ding ham seithei ahinai poi.

Total Sanitation Campaign (TSC): Hiche hi masang a rural lah a toilet semna ding a scheme ana um chu1999 government in akehkeh a apohdoh ahin, chule Rs. 5,100 crores ki sumang lah a 5.2 crores household toilet le 10 lakhs school toilet akisemdoh in 56% target bou alhung nalai in ahi.

National Rural Employment Guarantee Scheme (NREGS): Ihetsao hijong le hiche hi Ministry of rural
development scheme lah a alolhingpen tithei ahi. Hiche hi 2006 a kipan ahin, thinglhangmi hon kumkhat sunga ni 100 sung eima naa kitohía sum kilo thei nadingía kibol ahi. Hiche scheme hin 2006-09 sung chun Rs. 44,000 crores alut in chule 2009-10 a ding in Rs. 31,100 crores akigong in ahi. Hiche scheme a tuhin all India a districts 615 a kon in mi 4.5 crores in job card anei uvin ahi. Hiche scheme hi rural economic leh social relatons semhoina ding a kigong pipen ahin, eihon ichangeiía iphatchom piuvem?

Integrated Child Development Services (ICDS): Hiche scheme hi Ministry of Women & Children Development noi a 1975 kum a kisemdoh ahin, chapang kum 6 chan ho le nupi naovop/naosen neihon nutritious supplements hole health check-up, referral services, pre-education, health and nutrition education tiho amuthei na diuva kigong ahi.Tuhin ICDS khel din National Charter for Children kiti khat tohgon a um in, hiche hin atup chu, chapang ho ngaichat lhasam louhelía amuthei nadiíu tihi ahi.India a kum 6 noi chapang hi 157.86 million ahin population in 15.37 per cent ahi. Ahin ICDS a 2001-08 kikah a Rs. 32,000 crores aki suhmang vang in 70 million bouseh in aphatchompi e.

Drinking water: National Drinking Water Mission (NDWM) hi India pumpi a twineh kitup na ding
a 1986 kum a kigong ahin tun Rajiv Gandhi National Drinking Water Mission (RGNDWM) tin akikhel in
chule phatah’a achehoina ding leh twineh kisuhtah’a aumthei na diín accelerated Rural Water Supply
Programme (ARWP) kiti khat jong akisemdoh in hiche hin kho mi 100 chenna ho leh thinglhang kochong
a chenghoín aphatchompi nadi’u va kigong ahi. Amasa chun 67 District bouva ana kipan in, Dec. 26, 2002 a pat chun India pumpiía ahung kibol pan in ahi. Chule 2007 a pat fund jong kituptah in akisemdoh in kho 603,639 target lah a kho 479,898(80%) in a phatchompi in Rs.20, 588 akisulut e.

Chule aki minphahlou adang jong vaichat galsatna di’n govt in agon tamtah aum in, ahin ichan’a mivaicha hon aphatchompiu hinam akihe tapon ahi. PM lui, Indira Gandhi in ana lhangsap “Garibi Hatao” (vaichat sumang un) anati chu amin maimai ngap ahitadem? India a “every third personí hi mivaicha ahi akiti. Ipi hileh govt. in11th five year plan (2007-12) sung a rural area lah a vaichat suhmangna dingía tohgon anei hi ana galdot kit mai ute. Hiche na ding a hi Rs.47, 489.25 crores gon ahin, Centre le State govt. 75:25 ratio a kihom ahin, centre in Rs.35, 616.93 apohdoh tina ahi. Vote-bank politics vang hida leh na?

Aban jom nalaiding………
Tags:

About author

Curabitur at est vel odio aliquam fermentum in vel tortor. Aliquam eget laoreet metus. Quisque auctor dolor fermentum nisi imperdiet vel placerat purus convallis.