2010 Commonwealth Games hin tourism machalsah inte

~ Nenei Khongsai

Kichep golseh thupitah aumteng akibolna mun leh akomvel hochu nasatah in akhantousah theije. Sum tamtah kisulut hohi atamjo golseh umnading mun suhhoina ding, thil aumsaho semhoina ding chuleh kichepna dinga angaichaho semnan akimange. Delhi khopia umding 2010 Commonwealth Games hi leiset chung gamchom chommah aging pantan, akichem dingho hihen avedinga kigoho hijongleu akigongpan taove. Common Wealth a member khat hina a India gamma Commonwealth Games tuchung’a hi a-umna amasapen ahi. India hin golseh umding hi kipahle thanomtah in alemme. India mite jouse dia hichi golseh hi kiletsah pi theitah ahi. Golseh bolna dinghin crore sangsom getle sagi jen lut dingin akiseije.

Gam 52 a-pat akichem ding mi 8,000 hin kichepna jat 17 a thep kivet lhahna aneidiu ahi. India gamma kichepna langkeo hilouva tourism jonghi kidangtah a akhantou sahdinghi kinep aumme. Kichep vea hungho hin gam vetnom um tampi jong avildiu ahi. Gamdang miho igam uva ahahung tahlou jeh a tourism industry hi phat sottah analhasam hinama jongleh tuchung Commonwealth Games a patna hi athahbeh a ahung kichohing kitdinghi kinep aumme. Galguh bolhon igamsung uva bomb apokehsah uva thule la achoboi jingjeh uhin gampam mihon India hi kholjinna dia kichat umtah ahi tia ahetjeh uva gamdang mi hung kholjin hi lhomsuh a ahitai. Hijongleh Tourism Industry hin athahbeh in thale jung ajethah kitnin tuchung kichepna a hi mi atamthei penna ahung nadinghi akisahleh piuve. India sorkar injong galguh bolho theitop sunna achinlhih jeh un phat chomkhat pihi thilse aboljou tapouvin, gamdang honjong India a boina aumtapon lungmong tah a chethei ahitai atiuve.

Tourism langa mopoho hin itih tahleh ahung lhungdem tia Commonwealth Games hi haimin nga a angao ahitai. Ajeh chu gampam mi 2 million valjen leh India mi 4.5 million kichep vea hung hohin lhunna-gena, chele-vale, visa chuleh ticket ngaito dinga hi tourism industry chunga hi kipum ngai jengdiu ahi. Akichemho chuleh kichep vedinga hungho mi ijat tittet hin ‘Seven Wonders of the World’ tia kisei minthang Taj Mahal khu agave tadiuvem. Delhi komlah keo hilouva, mundang dang - Shimla, Goa, Dehradun, Ranikhet chuleh adanghoa jonghi kichep vea hungho ahon honna akitoldiu ginchat aumme.

Centre leh Delhi sorkar hin kholjin ho lhunna-gena, chele-vale akisuhna thei dingin Delhi khopihi sephoina thei channin asem taove. Delhi leh akomvellah hoa hotel tampi tundoh in aum gamtai. Delhi hi leiset chunga chele-vale nopnapen loijin akiseije. CNG kibuto bus tamnapen ahin, AC bus thah tampi akikoiben, Metro rail jong Noida leh Gurgaon chan lhung paiding ahitai. Delhi, Mumbai, Bangalore leh Goa a huikong kingah nahojong akisempha gamtai. Akichem holeh kichep vea hungho nomtah a lhunna dinga Yamuna vadung pang vella games village sumlut tah a kisa ahin, chuleh amaho venbitna dinghi aboi tapoi, ajeh chu sorkar hin amaho venbitna dinga u security alhading ahi. Tour agent hohin kholjinho thanopna dingin manbaitah agam avetna thei diuvin asempeh un, aphat avat nalailheh vanghin mi tampin online reservation akibolpan taove.

Tourism hi India in gamdanga konna sum amutam napenho lah a athum channa ahi. Tourism akhantou leh India economy jong khangtou ding tina ahijenge. Tourism Satellite Account (TSA) in kholchilna aneina a konna amudohchu India gamma tohna neiho 6.4% hi Tourism a tong ahiuve. India gamma gamdang mi hung kholjinho lah a-hin United Kingdom a konnin atam pennin abannin USA, Sri Lanka, France leh Germany ahiuve.

Delhi a kona hi kholjinho vetnomna munho ajotbai jeh a Commonwealth Games 2010 umna dinga hung kilhengdoh ahi. Amongin jong Delhi hi India sunga tourist hon ahajot penloi ahi. India gamma hospital a kijenman abaijeh hin gamdang miho kijending gunsetnin ahung kitol tol jeng jiuve. “Ngaipha veleh pasi lhong” kiti danna, kichep vejong hithou, damtheina deicha a doctor kivetsah a hung jonghi simsenlou phante. Gam khangtou hohin India tourism akhantou danhi amuphat’un invest ahinbolpan taove. Kumlhungkei tobanga igamsung uva kumhei jatchom chom aum jonghi kholjinho thanopna ahikitne. India gamma hi buhbanglah iti jongleh muthei, twikhanglen panga neldi lah in kiboul inge iti jongleh umthou, gancha kivahna ëwildlife sanctuaryí jong tamtah umngal ahijeh hin kholjinhon damsunga khatveibeh hungvil dinghi agalgot jingu ahi. Ministry of Tourism in “Incredible India” tia aseiphongle jonghi alolhing lheh jengin ahi.

Commonwealth Games hi kichepna jatchom chom kibolna golsehho lah a Olympic leh Asian Games
tilouva alenpen ahitai. Delhi tolpi a umding 19channa Commonwealth Games hi nisim 3-14 October,
2010 a umding, gam 71 hung jaodiu ahi. Kichep nadingmun hochu ñ J N Stadium, I G Stadium, Tyagaraja Stadium, Sri Fort Sports Complex chuleh Talkotara Stadium ahi. Akichem dingho kithemchuhna ding mun 16 aumna bannah kithemchuh nading athah mun 26 akisahbe e. Hotel Ashok hi Games Family Hotel tin akiminvo tai.

Ministry of Tourism seidannin 2009 kumma gamdangmi theinomma kholjina hungchu 5.1 million ahin
2008 kuma sangin 3.3% nin anemjoi. 2010 kumahi 26% na khanbedin atahsan uve. Commonwealth Games sunga gamchom mi hungkhol jinding jat hi agencies hon jatchom chom aseijun, loikhat chun 1 million beh hinte atiuve. Akichem holeh kichepve a hung hohin athilmu houhi vechimjou louva a onkomkhat uleh gamveding mong-monga avella ahung kholjin kitdiu jonghi tahsan aumme.

Vannoija gam tampi dinghin kholjinhoa konna amu u sumhin nasatah in agamsungu economy akhantousah e. Hijeh hin gam tampi hin tourism semhoina dingleh kholjinho vetnom thei thil boldohna dinghin pan nasatah in alaove. Commonwealth Games hin tourism industry in India gamma tourism athahbeh a suhhat kitding tia alungtup uhi amolso sahding tahsan aumme. Commonwealth Games iphat chompi dingdan uhi ahung jinhon dangka chengkhat asuhmang naseh uvahi ijat hamkhathi Indian economy semhoina dinga lutding ahi.

Ilennao vangkho Manipur jonghi meilhei hon sana leibak akitiuhi atahbeh chu anahikha tahenlang, thule la phahenlang, sorkar jonghin nehguh dingkeo aboipi sanghin lampi, lhunna-gena chuleh mi vetnomnamunhohi phate domin semhoileh Tuchung Commonwealth Games a kholjin hohi phachompi beh hin ihungvil untin Manipur economy jonghi themkhatbeh kidodoh dom navehta!
Tags:

About author

Curabitur at est vel odio aliquam fermentum in vel tortor. Aliquam eget laoreet metus. Quisque auctor dolor fermentum nisi imperdiet vel placerat purus convallis.