Tukhang mihem ho ding in niseh nehding neijeh bouseh in lungkim nakhang ahitapon chule leiset khantou dan le kikhel dan in jong atah tahlou jeh hin mihem in neh le chah chungchon in thildang jong ngaikhoh le ingaichat u tampi aumtan ahi. Vetsahnaín, insung khat in chapang lekhasimna ding toh sil le chen chule adangdang hojong aloutheilouía agelkhoh angaitan ahi.
Masang ipu-ipate khanglai bangía kumlhun nehding isuhnga phot leh imajouse kichai jeng ahitapon, kitetnakhang jong ahitan eiho jong hiche khang a lut ihitah jeh uvin aloutheilou a midangtoh kitet jing ihitauve. Chule
midang in adei le angaichat jouse neitheiía, achate jong school/college hoipenpen hoía kaisah theiía eiho niseh
nehding kiholthu tamtah ium nahlai uhi thangtomna in neiíu hitin, naa hatong in tongíu hitin igamsung uva neh
le chah aputthei na ding leh financially stable ihithei nadiíu vin pan lah angai tai.
Thinglhanglou neokhat bol maimai a kininglhin nathei ahi tahlou jeh hin Kukiteín jong kininglhingselía ium
theina diuvin economyí iki semhoi u angai tai. Vannoi in global financial crisis aboipi jing laihin,ei thinglhanggam a jong economic crisis lentah inei tauvin ahi. Tulai vannoi khantouna hin mihem khosahdan akikhelsah jing
tan hijeh hin eihon jong thinglhangmi kahinai timanía kivahna ding umhih jong leh ji le cha matah a nei a
khonung ding gelsao lou a hinkho manna thei khang ahitapon ahi.
Nam/gamkhat khantouna hi mi themkhat housat jeh le chihna thepna jeh ahipon, agamsung a cheng mipi
ho jong abon cha akhantou ngai ahi. Kukite hi thinglhangmi ihi chungchon uvin igamsungíu hi akhangtouloupen
lah a jong pang ahijeh hin, amitin in hoilai a um hijong leu hen igam u ikisemphat diu hi imopohnau thupitah khat ahi.Chule muchi agaa put nading in tulai manchah thil ineilou jeh uvin lou lentah kibol jong le kikumphahna ahijipon chule haosat nan jong ineithei pouve. Lou natoh a haosatna ding chun infrastructure le technology ahoi ngaijin ahi. Gam neocha hijong le Germany , Japan le Israel hokhun modern technology le infrastructure anei hoijeh uvin agam-gaa aput in, gamdang a jong tamtah athotdoh jing thei uvin ahi.Ipi hileh gamdang economy thu hasei sang chun ichennao gam India , Manipur le Thinglhanggam (Kukiland) economy umdan abanban in ana veleu hen phachom jolou dingham na?
India economy umdan le vaichat galsat
Tu masang a global economic crisis chun gamhaosa tahtah USA , Japan , Europe gam ho hatah a atohkhah vang in India tutitah in atongkha pon ahi. Financial crisis um masang chun India economy chu 9.3 percent changei in ana sang in, tu financial crisis umlai hin jong gamdang sang in ahoijo in economy jong 7.1 percent changei in akhangtou jing thei in ahi. Chule India hi world economy hoipenho lahía 12 channa ahin, chule economic growth rate hi China bantah ahin anina in apang in ahi.
India in Economic Reform 1991 lai a ahinchepi uva pat GDP (Gross Domestic Product) ahung hoi tou peh
in, kum 1960s le 1970s laiía India per capita GDP growth chu 1 per cent bou anahin, 1980s laichun 3 per cent ahin, ahin1991 jou a patchun 4-5 per cent in ahung khangtou theitan, tuhin 7-8 per cent apha tan ahi.
Ahin India economy ahoilheh vang in mivaicha vang akiem deh pon, economy khantou bang a mivaicha jong
pungjing hileh kilom abang jeng in ahi. Tupet hin India hi leiset chung a mivaicha tamna pen gam ahin, mihem
one billion lahía 260 million tobang hi mivaicha ahin, hiche lah a 75 per cent hi thinglhang (rural) mi ahi.
International Fund for Agricultural Development (IFAD) hon asei naova chun, mivaicha hopthum lah a
hopni (two-third) tobang hi Asia-Pacific region a aum in hiche lah a 70-80 per cent tobang hi thinglhang a
cheng ahi atiuve.
Achutile, leisiet a mivaicha 1.2 billion umlah a 900 million hi rural area lah a cheng tina ahi. Hiche hin avetsah chu, mivaicha hi thinglhanggam a tam ahijeh chun vaichat suhmangna ding hin rural development apoimo lheh in ahi. Mivaicha atamjo hi niseh nehding kiholthu leh inn le lou dettah neilou ngen tobang ahiuve.Thinglhanggam a mivaicha atamna jeh ho chu ahileh: Achandiu dol ahiding banga achanlou jehíu (unequal distribution of income) Mihem apun chehcheh jeh ( high population growth) Lekha hetlou jeh (Illeteracy) Cha tamnei jeh (large families) Caste system jeh
Nehguh (Corruption) hat jeh
Mivaicha akiti teng leh koitobang niseh neh le chah leh apoimo dang ho neijoulou ho kiseina ahi. India a hitobang hochu BPL (Below Poverty Line) akitin, koitobang lhakhat a Rs. 327.56 neijoulou hochu BPL noi a um ahi. Chule UN in mivaichaía agel hochu koitobang nikhat a dollar khat neijoulou ho ahin hichu lhakhat a Rs.1200 vel tina ahi. USA ah TV neijoulou hokhu mivaicha in akisim in ahi. Tumasang a economic survey kibol chun, India a thinglhangmi 41.8 per cent tobang hi lhakhat a Rs. 447 bouseh in aki mangcha uve akiti. Chule India a mivaicha hi 1993-94 kum a 35.97 per cent a pat 2004-05 in 27.4 per cent in akiem joue akiti.
London School of Economics ho study bol dungjui chun, India a mivaicha akiemlou na jeh hi kum 40 sung chun Indian govt. in economic growth dingbou akhohsah in income distribution le inequality ho akhohsah loujeh ahi atiuve.
banjom nalaiding ....
~ Goshem News
- Recent Posts
- Comments
Advertisement
Video
-
India Shinning with Sonia
Lunminthang Haokip In inter-racial tryst with destiny; To later bewail trials of this country; In a noble home that thrived in giving; All that it hard-earned to Nation-building; By faith you ventured to new rules marry, -
A Brief History of St George’s Parish Church, East Ham, London
NAME: St. George is the patron saint of England and St. Ethelbert commemorates death of Christian King outside Hereford, name added in 1935 after generous donation from Diocese of Hereford to new building. -
Twelve Years in England
t was first week of June, 1979 when I arrived at the door of the Holy Cross College, 104 In Ya Road, Rangoon, I think it was around 9 am in the morning, and I came from Mandalay by train. I was received by a student who was cleaning the class rooms -
Hattinneng Hangsing crowned Miss Nagaland 2010
Nineteen year-old Hattinneng Hangsing from Peren district was crowned Miss Nagaland Monday evening in a glittering show held at State Academy Hall, Kohima. Virieno Zakiesato was adjudged first runners-up while Tsukoli Kinimi was adjudged second runner-up. -
A brief history of Lupho, Lupheng, Misao and Related Clans
By Lhunkholal Lupho In view of the fact that most of us are not aware of our true genealogical background, and for our local elders who depend on the memory bank of community -
Adihlou bolna dingin lampi dih aumpoi
Thudih choija nakigel nah em? Nangle nang hitihin gah kidong temmo – Midangho natheitop sunna nakithopi hinam? Natoh dung juija aga loudinga nakigot hinam? Adihle adihlou lhekhenna dinga nalungel nasen hinam? Henge natileh, -
Reformation apat tu chan Houbung dinmun
Lhumlam Roman Catholic lah a chun Monas tery kiti Pathen natong dia ain alou dalha munkhat a kithem chuh-a ahinkho pumpi mangjeng ho hatah-in ahung machal’in, Houbung chu hitobanga kithem chuh ho chun -
Are They Truly Your Friend? How to Tell
A few years ago I penned a quote for my FaceBook page that said, “A genuine friend never says, ‘Call me if you need something.’ They simply do it.”
| If you are interested in submitting Articles | News Item, please enclose with one of your photo | News related Picture of one or two and send it to us at bombielmedia@gmail.com
Featured Posts
Category
Blogroll
- » Judea gam - Esther Sitlhou
- » Thim in lei atom - Esther Sitlhou
- » Liem cheh ute - Esther Sitlhou
- » Aw Bethlehem Lhanghoi - Esther Sitlhou
- » Aw Bethlehem - Esther Sitlhou
- » Limna Nikho - Ngaineilhing Haokip
- » Leiyah ahung pieng - Ngaineilhing Haokip
- » Lal Pen nikho - Ngaineilhing Haokip
- » Lal Lunglhai kum - Ngaineilhing Haokip
- » Huhhing'a Pakai - Ngaineilhing Haokip
- » Chamna Lengpa - Ngaineilhing Haokip
- » Vang eipe diuvin - Esther Sitlhou
- » Lenchung (Kuki Idol)- Kalha ngai jing
- » Lhingboi Singson- Chavang Kolni
- » Lhingboi Singson- Kipah in Nuikhom
- * For more download go here »
